Archiwum aktualności naukowych

U początków porcelanek

Colombellinidae to rodzina niewielkich ślimaków morskich, które zamieszkiwały ciepłe, płytkie morza w okresie jury i najwcześniejszej kredy.

Antarktyczne kredowe i paleogeńskie liliowce

Badania prowadzone na wyspie Seymour wykazały, że liliowce łodygowe nieprzerwanie zasiedlały płytkie morza Antarktydy od późnej kredy po paleogen.

Morfogeneza szkieletu “diamentowego” szkarłupni

Szkielet szkarłupni ma niezwykłą mikrostrukturę zwaną stereomem. Tworzą ją kalcytowe beleczki o krzywiznach zbliżonych do „siodłowych”, charakterystycznych dla powierzchni minimalnych.

Zbiorcza ilustracja z dziewięciu mniejszych pokazująca przekroje muszli ślimaka w różnym powiększeniu spod mikroskopu

Powłoki na muszlach z kominów hydrotermalnych

Muszle morskich ślimaków żyjących w sąsiedztwie współczesnych kominów hydrotermalnych są pokryte nieorganicznymi powłokami o nieznanym składzie.

Blokdiagram przedstawiający wycinek dna z zaznaczonymi strukturami - cementami węglanowymi, kolor szary z białym.

Węglany metanogeniczne

Metan (CH4) zawiera znaczący odsetek lekkiego izotopu węgla (12C). Podczas wydobywania się z dna morskiego metan jest utleniany przez żyjące w osadzie mikroorganizmy.

Zbiorcza fotografia pokazująca 7 fragmentów ośródek amonitów z widoczną linią lobową, kolor biały z żółtym na czarnym tle.

Amonity przeżyły granicę kreda–paleogen

Amonity, wymarłe głowonogi dominujące w morskich ekosystemach mezozoiku, są często wymieniane wśród ofiar masowego wymierania na granicy kreda–paleogen (66 mln lat temu).

Zbiorcza szaro-czarna fotografia z kwadratowymi wycinkami powierzchni 4 podłużnych obiektów, z podpisami Smooth, Spiralled, Rhombiodal smooth, Rhomboidal furrowed.

Zagadkowe mikroskamieniałości z południowej Polski

Spirotubus to zagadkowe mikroskamieniałości z południowej Polski, z dewonu, czyli sprzed około 380 milionów lat.

Cztery fotografie szaro-beżowe z widocznymi na każdej z nich owalnymi, jaśniejszymi strukturami obwiedzionymi czarną otoczką - przekroje kalcisfer.

Życie w dewońskiej lagunie morskiej

Przegląd środowisk, które istniały na obszarze dzisiejszej Polski około 380–360 milionów lat temu, w dewonie, gdy obszar ten pokrywało płytkie, ciepłe, rozległe morze.

Zbiorcza fotografia z trzech pokazująca skamieniałe kłącze turzycy oraz dwa przekroje tego kłącza widziane pod mikroskopem.

Mioceńska turzyca z Węgier

Przeprowadzono rewizję taksonomiczną (czyli ponowne badania) skrzemionkowanych szczątków roślinnych z miocenu Gór Tokajskich (Węgry).

Liniowa mapa Europy północno-zachodniej z pokazanym morzem północnym i ze strzałkami pokazującymi kierunki transporty otoczaków z południowego-wschodu na północny-zachód. Poniżej zdjęcie otoczaka w kolorze czarno brązowym.

Podróż otoczaka sylurskiego z Turyngii do Anglii

Narzutowy otoczak krzemienny odkryty w odsłonięciu plejstoceńskiej gliny zwałowej w Norfolk w Wielkiej Brytanii zawiera trójwymiarowo zachowane (niespłaszczone) graptolity i mikroskamieniałości…

Rudysty: świadkowie ekstremalnego klimatu

Rudysty, wymarłe małże o masywnych muszlach, tworzyły ogromne rafy w tropikalnych morzach kredy, których osady odsłaniają się dziś między innymi w Omanie.

Liliowce o nietypowej morfologii

W prestiżowej serii „Treatise on Invertebrate Paleontology” opublikowano rozdział, będący syntezą danych na temat morfologii funkcjonalnej i paleoekologii liliowców o nietypowej budowie.

Bezpośredni przodek porcelanek

Rewizja taksonomiczna wymarłego rodzaju Zittelia z osadów jurajskich umożliwiła prześledzenie stopniowej ewolucyjnej zmiany morfologii muszli…

Logo projektu TED, biało granatowa sylwetka żółwia lądowego na niebieskim w kształcie koła

Baza danych o kopalnych żółwiach

Baza uwzględnia informacje o okazach, zdjęcia, linki do modeli 3D i bibliografię.

Manouria morla, mioceński żółw lądowy

Artykuł przedstawia nowy, mioceński gatunek żółwia lądowego z Czech – Manouria morla.

Jedzenie wzmacnia szkielety korali i ich szanse w kwaśnym oceanie

To, co korale jedzą dziś, może decydować o ich przetrwaniu jutro…

Ramienionogi orogenu waryscyjskiego

Ponad tysiącstronicowa monografia poświęcona największemu łańcuchowi górskiemu paleozoicznej Europy – orogenowi waryscyjskiemu…

Starożytne korale ukazują tajemnice portu w Akce

Wyjątkowo dobrze zachowane subfosylne kolonie koralowców Cladocora sp. z hellenistycznego portu w Akce (ok. 335–94 p.n.e.) pozwoliły połączyć dane archeologiczne i dzisiejsze…

Mikroskop, który widzi także to, czego wolelibyśmy nie oglądać

Wyobraźmy sobie mikroskop, który potrafi „zajrzeć” w świat cząsteczek miliard razy dokładniej niż tradycyjne techniki.

Izotopy w zębach mamuta dowodem migracji

Nowe, bardzo czułe metody badawcze umożliwiły zbadanie zmian izotopów strontu w zębach mamuta włochatego z rozdzielczością poniżej 10 dni.

Zdjęcie z SEM - przekrój łodygi liliowca, kolor szary na czarnym tle

Mikrostruktura łodyg pseudoplanktonicznych liliowców

W długiej historii ewolucyjnej liliowców pojawiły się formy pseudoplanktoniczne, które przytwierdzały się długimi łodygami do dryfujących kłód drewna.

Czaszki dinozaurów pozwalają odcyfrować zmiany w diecie

Protoceratopsydy to niewielkie dinozaury rogate, powszechne w późnokredowych skałach Pustyni Gobi.

Z początkiem kredy ryby przejęły ocean – koniec dominacji głowonogów

Morza w okresie jurajskim wyglądały zupełnie inaczej niż obecnie.

Pierwsza wolno żyjąca gąbka litistidowa

Litistidy, nieformalna grupa w obrębie gąbek pospolitych, to gąbki o szkielecie zbudowanym z połączonych igieł.

Szkielet ichtiozaura ukryty pod farbą

Ichtiozaury to jeden z symboli mezozoiku i najlepiej obok waleni zaadaptowane do morskiego trybu życia owodniowce.

Nowy plezjozaur z Holzmaden

Plesionectes longicollum to nowy takson plezjozauroida z dolnego toarku (dolna jura), pochodzący z łupków posidoniowych w rejonie Holzmaden w Niemczech.

Bogata fauna w górnej kredzie Rumunii

W południowej części Transylwanii znajduje się odsłonięcie górnokredowych osadów przejściowych ze środowiska morskiego do słonawego z elementami lądowymi.

Nowe skamieniałości z Owadowa-Brzezinek

Od ponad dekady trwają intensywne badania na górnojurajskim (tytońskim) stanowisku paleontologicznym Owadów-Brzezinki.

Inwazja pasożytnicza w zapisie kopalnym liliowców

Opisano wczesnodewońskie liliowce z Maroka, zamieszkujące szelf północnej Gondwany.

Gorące punkty na paleontologicznej mapie Powiśla Lubelskiego

W sobotę 28 czerwca 2025 w Puławach odbyła się konferencja „Środowisko przyrodnicze i kulturowe Powiśla Lubelskiego”

Współczesne ramienionogi z północno-zachodniej Australii

Dzisiejsze ramienionogi z północno-zachodniej Australii są stosunkowo słabo znane, w przeciwieństwie do licznych i dobrze zbadanych przedstawicieli…

Kopalne DNA otwornic z osadów Antarktyki

Otwornice stanowią obszerną grupę jednokomórkowych mikroorganizmów zasiedlających wody i osady oceanu światowego…

Mioceński krokodyl spod Łodzi

Dzisiejsze geograficzne rozmieszczenie krokodyli zawiera się w zasadzie w całości w strefie tropikalnej…

Głębokowodne drapieżnictwo ryb na liliowcach

Badania głębokomorskie prowadzone przy użyciu batyskafu po raz pierwszy dostarczyły bezpośrednich dowodów na…

Obelignathus – nowy ornitopod z kredy Francji

Rabdodonty to średnich rozmiarów dinozaury ptasiomiedniczne, znane jedynie z górnej kredy Europy…

Pochodzenie porcelanek

Na podstawie późnojurajskich skamieniałości z Sycylii (Włochy) wykazano…

Praktyczne zastosowanie badań nad biowęglanami

Węglan wapnia pod kontrolą: jak przyroda kształtuje materiały przyszłości

Nowy rodzaj triasowych żółwi z Tajlandii

Już w późnym triasie żółwie osiągnęły globalne rozprzestrzenienie…

Całościowy opis osteologiczny plezjozauroida Seeleyosaurus

Seeleyosaurus guilelmiimperatoris to wczesny plezjozauroid z dolnojurajskich łupków posidoniowych Niemiec.

Kolagen – źródło siły ścian graptolitów

Ściany graptolitów zbudowane są z włókien kolagenowych, tworzących unikatowe półpierścienie (fuzellusy) oraz taśmy przypominające bandaże.

Georgia Południowa – raj odzyskany?

Georgia Południowa – raj odzyskany? Izolowane wyspy to naturalne laboratoria przyrody, gdzie jak na dłoni są widoczne zarówno zagrożenia, jak

Czynniki wpływające na biomineralizację jeżowców

Badania geochemiczne dzisiejszych jeżowców z różnych środowisk pokazały, że ilość pierwiastków śladowych wbudowywanych w ich szkielet jest częściowo zależna od czynników środowiskowych takich jak zasolenie.

Jak szybko chodziły zauropody?

Z jaką prędkością przechadzały się największe dinozaury, czyli zauropody? Stosując prawa fizyki, można to policzyć…

Pierwsze szczątki mioceńskich gadów z Moraw

Opisano pierwsze szczątki krokodyla i żółwia morskiego ze środkowomioceńskiego stanowiska Kienberg z morawskiej części Czech

Nieuchwytne pochodzenie ślimaków morskich (Neogastropoda)

Neogastropoda to różnorodna grupa drapieżnych ślimaków morskich, występująca na całym świecie.

Nowe okazy rzadkich plezjozaurów z pliensbachu Nadrenii Północnej-Westfalii (Niemcy)

Plezjozaury z pliensbachu (wczesna jura, ∼192,9–184,2 mln lat temu) są słabo poznane.

Rekonstrukcje temperatur mórz sprzed milionów lat

Skład izotopów tlenu w węglanowych szkieletach kopalnych organizmów jest często wykorzystywany w rekonstrukcjach temperatur mórz…

Kolekcje Wilhelma Friedberga we Lwowie

Wilhelm Friedberg (1873–1941) był polskim przyrodnikiem, który badał głównie geologię i paleontologię miocenu…

Odradzanie się ekosystemów po wymieraniu Taghanic

Opisano Kyrtatrypa pauli, nowy gatunek ramienionoga z żywetu Świętomarzy i Laskowej w Górach Świętokrzyskich.

Wpływ wielorybnictwa na środowisko

Jeszcze w połowie lat 60. XX wieku na Georgii Południowej intensywnie łowiono i przetwarzano wieloryby.

Koprolity kluczem do zrozumienia pochodzenia dinozaurów

Przeanalizowano setki skamieniałości z bezpośrednimi dowodami żerowania, aby porównać dynamikę troficzną pięciu zespołów kręgowców…

Triasowe ryby z Dolomitów

Około 235 milionów lat temu w miejscu obecnych Dolomitów było ciepłe morze z licznymi rafami koralowymi.

Anatomia kręgów szyjnych u tanyzaurów

Gady triasowe z grupy tanyzaurów posiadały kręgi szyjne o unikatowej, cylindrycznej budowie, co pozwoliło im na wykształcenie niezwykle długiej szyi.

Badania mikrostruktury kości zauropoda z Mongolii

Znaleziona w 1963 roku kość udowa zauropoda z formacji Baynshire (cenoman–santon) w Mongolii została zidentyfikowana jako należąca do prawie dorosłego przedstawiciela Titanosauriformes.

Mioceńskie żachwy z Bośni i Hercegowiny

W miejscowości Bogutovo Selo koło Ugljeviku w Bośni i Hercegowinie odkryto najbardziej zróżnicowany na świecie zespół skamieniałości spikul żachw…

Uzębienie triasowego ichtiozaura z Chin

Nowy okaz wczesnego ichtiozaura Chaohusaurus zhangjiawanensis z wczesnego triasu prowincji Hubei w Chinach potwierdza heterodontyzm u tego gatunku.

Makroewolucyjne wzorce u czworonogów pelagicznych

Przeglądowe badania przeprowadzone przez międzynarodowy zespół badaczy wykazały, że trajektorie ewolucyjne triasowych oraz wczesnojurajskich ichtiozaurów i eozauropterygów…

Anatomia szkieletu ichtiozaura Besanosaurus leptorhynchus

Besanosaurus leptorhynchus to duży ichtiozaur ze środkowego triasu Monte San Giorgio (Alpy, pogranicze Włoch i Szwajcarii).

Biomechanika skorupy wczesnych żółwi

Najwcześniejsze, triasowe (ok. 220–200 mln lat) żółwie charakteryzują się dużą różnorodnością kostnych połączeń …

Nowe gatunki dzisiejszych jaskrów

Z Pomorza Zachodniego opisano trzy nowe gatunki jaskrów. Są to rozmnażające się bezpłciowo mikrogatunki…

Osteologia gigantycznego dicynodonta z Lisowic

Opis całego szkieletu dicynodonta z Lisowic umożliwił nową interpretację niekompletnych danych na temat późnotriasowych dicynodontów.

Zmiany klimatu na Antarktydzie

…nowe dane z szeroko otwartej Zatoki Maxwella na Szetlandach Południowych.

Skład wody morskiej wpływa na twardość pancerza jeżowców

Eksperymenty na dzisiejszych jeżowcach hodowanych w wodzie morskiej o niskim stosunku Mg/Ca dowiodły, że tworzą one szkielet o niższej zawartości magnezu i nanotwardości.

Morfologiczna konwergencja szkieletu u koralowców

Rodzina Turbinolidae to grupa osobniczych koralowców madreporowych (podrząd Refertina), które charakteryzują się małymi stożkowatymi szkieletami…

Rozpoznawanie węglanów biogenicznych

Minerały biogeniczne (biominerały) różnią się pod względem struktury i składu biogeochemicznego od swoich abiotycznych odpowiedników.

Monografia mezozoicznych liliowców z Afryki i Azji

Pierwsze monograficzne opracowanie kilkudziesięciu taksonów liliowców (w tym jednego nowego gatunku) z osadów jurajskich i kredowych Afryki i Azji (południowa Tetyda).

Ostatnie płytkomorskie liliowce łodygowe

Liliowce łodygowe żyją dziś wyłącznie na znacznych głębokościach, jednak w przeszłości geologicznej powszechnie zamieszkiwały środowiska płytkomorskie.

Głębokowodna fauna z eoceńskiego fliszu z Buje (Chorwacja)

Fauna składa się głównie z małży chemosymbiotycznych.

Zalambdalestes lechei późnokredowy ssak z Mongolii

Międzynarodowy zespół badawczy przeanalizował morfologię funkcjonalną szyi i paleoekologię późnokredowego ssaka wyższego Zalambdalestes lechei z Mongolii.

Nowy gatunek miksozaura z Chin

Miksozaury były grupą ichtiozaurów ze środkowego triasu.

Rozwikłanie systematyki koralowców głębinowych

Cechy molekularne oraz kombinacja cech makromorfologicznych są podstawą wydzielenia rodzajów Stephanocyathus, Vaughanella i zapewne Ericiocyathus w nową rodzinę Stephanocyathidae.

Saurodesmus robertsoni – najstarszy szkocki cynodont

184 lata temu w osadach triasu Szkocji odkryto małą kość…

Próchnica u plioceńskich gryzoni

Na stanowisku Węże 2 niedaleko Działoszyna w województwie łódzkim odkryto liczne szczątki ssaków i innych kręgowców sprzed ponad 2,5 miliona lat (pliocen).

Ekstremalne wydłużenie szyi triasowych tanystrofów

Triasowe tanystrofy charakteryzowały się najbardziej wydłużonymi kręgami wśród znanych zwierząt.

Porównano kości ramienne dzisiejszych i kopalnych żółwi

Żółwie charakteryzują się nietypową anatomią aparatu ruchu, powiązaną z wykształceniem pancerza…

Ajkaceratops nie był ceratopsem

Ajkaceratops kozmai z górnej kredy Węgier był powszechnie uznawany za najmocniejszy dowód obecności ceratopsów (dinozaurów rogatych) poza Azją i Ameryką Północną.

Kredowe skarby spod Lwowa

Płytkomorskie utwory dolnego mastrychtu (górna kreda) odsłonięte w Nagórzanach koło Lwowa od 1843 roku słyną z bogactwa skamieniałości.

Podsumowanie badań na stanowisku Owadów–Brzezinki

Od ponad dziesięciu lat kamieniołom Owadów–Brzezinki dostarcza wielu doskonale zachowanych skamieniałości.

Drobne ramienionogi opowiadają o kredowym morzu

Muszle drobnych (mikromorficznych) ramienionogów nie są tak atrakcyjne jak inne skamieniałości zachowane w kredzie piszącej…

Krokodylomorf z okolic Wielunia

Nowe techniki badawcze pozwoliły na dokładniejsze opracowanie skamieniałości krokodylomorfa z okolic Wielunia.

Rekonstrukcja temperatury oceanu

Rekonstrukcje temperatury wód powierzchniowych oceanu oparte na kalibracjach wielu wskaźników geochemicznych ze szkieletów

Nowe znaleziska wczesnotriasowych płazów i gadów z Polski

W utworach dolnego triasu Gór Świętokrzyskich kości kręgowców są rzadkie.

Naturalny odlew pancerza triasowego żółwia

… Okaz reprezentuje nadzwyczaj dużego osobnika, większego niż znani przedstawiciele Proterochersis robusta z tej samej formacji…

Ponowny opis Trachelosaurus fischeri z triasu Niemiec

Opisany ponad 100 lat temu Trachelosaurus okazał się nie być, jak dotąd sądzono, chimerą…

Nowy plezjozaur z jury Niemiec

Franconiasaurus brevispinus to nowy wczesny plezjozaur opisany na podstawie dwóch trójwymiarowo zachowanych szkieletów z dolnej jury Niemiec.

Bagaraatan jest chimerą

Bagaraatan ostromi to enigmatyczny dinozaur drapieżny opisany z górnokredowej formacji Nemegt w Mongolii.

Polimorficzny węglan wapnia w otolitach ryb

Wiele organizmów wykazuje zadziwiającą umiejętność tworzenia polimorfów biominerałów z tej samej substancji chemicznej.

Ślady bioerozji w plioceńskich koralowcach osobniczych

Jednym z podstawowych problemów tafonomii jest to, czy drążenia w strukturach szkieletowych organizmów powstawały za ich życia czy po śmierci.

Nowe kopalne ślady diadektomorfów

Diadektomorfy były grupą dużych roślinożernych czworonogów, która pojawiła się w późnym karbonie i wymarła w późnym permie.

Kręgowce środkowego triasu z Miedar

Nowe, bogate nagromadzenie kręgowców zostało odkryte w osadach środkowego triasu w Miedarach.

Sposób lokomocji szkarłupni z ordowiku

Odtworzono sposób lokomocji jednych z najstarszych wolnożyjących szkarłupni łodygowych – ordowickiego Pleurocystites z podtypu Blastozoa.

Zespoły gąbek mioceńskich

W miocenie zmieniające się warunki środowiskowe, w tym gwałtowne ograniczenie wymiany wody między Morzem Śródziemnym a Atlantykiem, zmieniły zasięgi geograficzne wielu organizmów.

Histologia kości kończyn triasowych żółwi

Żółwie mają charakterystyczną mikrostrukturę kości kończyn: słabo unaczyniona tkanka wzrasta przez większość życia powoli, a ponadto nie ma jamy szpikowej.

Anatomia kończyn triasowych żółwi

Praca omawia anatomię kończyn i powiązanych z nimi struktur szkieletu u triasowych (ok. 215 mln lat) żółwi z rodzaju Proterochersis, znanych z terenu dzisiejszych Niemiec i Polski.

Rekonstrukcja zmian klimatycznych

Otwornice (jednokomórkowe protisty) z Marquesas Keys, położonych 30 km na zachód od Key West (Floryda), pozwoliły zrekonstruować warunki klimatyczne…

Najstarszy masywny pliozaur z jury Francji

Lorrainosaurus z bajosu (środkowej jury) Francji jest najwcześniejszym masywnym pliozaurem i najstarszym znanym przedstawicielem dynastii dużych drapieżnych gadów morskich…

Porównanie zębów jurajskich ryb z Owadowa-Brzezinek

Wyniki badań histologicznych zębów późnojurajskich ryb z Owadowa-Brzezinek.

Białka w procesie biomineralizacji otolitów ryb

Na morfologię i mineralogię otolitów ryb wpływ mają białka, jednak szczegółowy mechanizm tych oddziaływań jest bardzo słabo poznany.

Przystosowanie koralowców rafowych do życia w zakwaszonych wodach

Niezwykłym przystosowaniem koralowców sześciopromiennych do życia w zakwaszonych wodach oceanu jest umiejętność fizjologicznej modyfikacji chemizmu…

Preferencje plików cookies

Inne

Inne pliki cookie to te, które są analizowane i nie zostały jeszcze przypisane do żadnej z kategorii.

Niezbędne

Niezbędne
Niezbędne pliki cookie są absolutnie niezbędne do prawidłowego funkcjonowania strony. Te pliki cookie zapewniają działanie podstawowych funkcji i zabezpieczeń witryny. Anonimowo.

Reklamowe

Reklamowe pliki cookie są stosowane, by wyświetlać użytkownikom odpowiednie reklamy i kampanie marketingowe. Te pliki śledzą użytkowników na stronach i zbierają informacje w celu dostarczania dostosowanych reklam.

Analityczne

Analityczne pliki cookie są stosowane, by zrozumieć, w jaki sposób odwiedzający wchodzą w interakcję ze stroną internetową. Te pliki pomagają zbierać informacje o wskaźnikach dot. liczby odwiedzających, współczynniku odrzuceń, źródle ruchu itp.

Funkcjonalne

Funkcjonalne pliki cookie wspierają niektóre funkcje tj. udostępnianie zawartości strony w mediach społecznościowych, zbieranie informacji zwrotnych i inne funkcjonalności podmiotów trzecich.

Wydajnościowe

Wydajnościowe pliki cookie pomagają zrozumieć i analizować kluczowe wskaźniki wydajności strony, co pomaga zapewnić lepsze wrażenia dla użytkowników.