Colombellinidae to rodzina niewielkich ślimaków morskich, które zamieszkiwały ciepłe, płytkie morza w okresie jury i najwcześniejszej kredy.
Archiwum aktualności naukowych
Antarktyczne kredowe i paleogeńskie liliowce
Badania prowadzone na wyspie Seymour wykazały, że liliowce łodygowe nieprzerwanie zasiedlały płytkie morza Antarktydy od późnej kredy po paleogen.
Morfogeneza szkieletu “diamentowego” szkarłupni
Szkielet szkarłupni ma niezwykłą mikrostrukturę zwaną stereomem. Tworzą ją kalcytowe beleczki o krzywiznach zbliżonych do „siodłowych”, charakterystycznych dla powierzchni minimalnych.
Powłoki na muszlach z kominów hydrotermalnych
Muszle morskich ślimaków żyjących w sąsiedztwie współczesnych kominów hydrotermalnych są pokryte nieorganicznymi powłokami o nieznanym składzie.
Węglany metanogeniczne
Metan (CH4) zawiera znaczący odsetek lekkiego izotopu węgla (12C). Podczas wydobywania się z dna morskiego metan jest utleniany przez żyjące w osadzie mikroorganizmy.
Amonity przeżyły granicę kreda–paleogen
Amonity, wymarłe głowonogi dominujące w morskich ekosystemach mezozoiku, są często wymieniane wśród ofiar masowego wymierania na granicy kreda–paleogen (66 mln lat temu).
Zagadkowe mikroskamieniałości z południowej Polski
Spirotubus to zagadkowe mikroskamieniałości z południowej Polski, z dewonu, czyli sprzed około 380 milionów lat.
Życie w dewońskiej lagunie morskiej
Przegląd środowisk, które istniały na obszarze dzisiejszej Polski około 380–360 milionów lat temu, w dewonie, gdy obszar ten pokrywało płytkie, ciepłe, rozległe morze.
Mioceńska turzyca z Węgier
Przeprowadzono rewizję taksonomiczną (czyli ponowne badania) skrzemionkowanych szczątków roślinnych z miocenu Gór Tokajskich (Węgry).
Podróż otoczaka sylurskiego z Turyngii do Anglii
Narzutowy otoczak krzemienny odkryty w odsłonięciu plejstoceńskiej gliny zwałowej w Norfolk w Wielkiej Brytanii zawiera trójwymiarowo zachowane (niespłaszczone) graptolity i mikroskamieniałości…
Rudysty: świadkowie ekstremalnego klimatu
Rudysty, wymarłe małże o masywnych muszlach, tworzyły ogromne rafy w tropikalnych morzach kredy, których osady odsłaniają się dziś między innymi w Omanie.
Liliowce o nietypowej morfologii
W prestiżowej serii „Treatise on Invertebrate Paleontology” opublikowano rozdział, będący syntezą danych na temat morfologii funkcjonalnej i paleoekologii liliowców o nietypowej budowie.
Bezpośredni przodek porcelanek
Rewizja taksonomiczna wymarłego rodzaju Zittelia z osadów jurajskich umożliwiła prześledzenie stopniowej ewolucyjnej zmiany morfologii muszli…
Baza danych o kopalnych żółwiach
Baza uwzględnia informacje o okazach, zdjęcia, linki do modeli 3D i bibliografię.
Manouria morla, mioceński żółw lądowy
Artykuł przedstawia nowy, mioceński gatunek żółwia lądowego z Czech – Manouria morla.
Rafy przyszłości mogą narodzić się w głębinach
Jak koralowce przetrwały 460 milionów lat zmian
Jedzenie wzmacnia szkielety korali i ich szanse w kwaśnym oceanie
To, co korale jedzą dziś, może decydować o ich przetrwaniu jutro…
Ramienionogi orogenu waryscyjskiego
Ponad tysiącstronicowa monografia poświęcona największemu łańcuchowi górskiemu paleozoicznej Europy – orogenowi waryscyjskiemu…
Starożytne korale ukazują tajemnice portu w Akce
Wyjątkowo dobrze zachowane subfosylne kolonie koralowców Cladocora sp. z hellenistycznego portu w Akce (ok. 335–94 p.n.e.) pozwoliły połączyć dane archeologiczne i dzisiejsze…
Mikroskop, który widzi także to, czego wolelibyśmy nie oglądać
Wyobraźmy sobie mikroskop, który potrafi „zajrzeć” w świat cząsteczek miliard razy dokładniej niż tradycyjne techniki.
Izotopy w zębach mamuta dowodem migracji
Nowe, bardzo czułe metody badawcze umożliwiły zbadanie zmian izotopów strontu w zębach mamuta włochatego z rozdzielczością poniżej 10 dni.
Mikrostruktura łodyg pseudoplanktonicznych liliowców
W długiej historii ewolucyjnej liliowców pojawiły się formy pseudoplanktoniczne, które przytwierdzały się długimi łodygami do dryfujących kłód drewna.
Czaszki dinozaurów pozwalają odcyfrować zmiany w diecie
Protoceratopsydy to niewielkie dinozaury rogate, powszechne w późnokredowych skałach Pustyni Gobi.
Z początkiem kredy ryby przejęły ocean – koniec dominacji głowonogów
Morza w okresie jurajskim wyglądały zupełnie inaczej niż obecnie.
Pierwsza wolno żyjąca gąbka litistidowa
Litistidy, nieformalna grupa w obrębie gąbek pospolitych, to gąbki o szkielecie zbudowanym z połączonych igieł.
Szkielet ichtiozaura ukryty pod farbą
Ichtiozaury to jeden z symboli mezozoiku i najlepiej obok waleni zaadaptowane do morskiego trybu życia owodniowce.
Nowy plezjozaur z Holzmaden
Plesionectes longicollum to nowy takson plezjozauroida z dolnego toarku (dolna jura), pochodzący z łupków posidoniowych w rejonie Holzmaden w Niemczech.
Bogata fauna w górnej kredzie Rumunii
W południowej części Transylwanii znajduje się odsłonięcie górnokredowych osadów przejściowych ze środowiska morskiego do słonawego z elementami lądowymi.
Nowe skamieniałości z Owadowa-Brzezinek
Od ponad dekady trwają intensywne badania na górnojurajskim (tytońskim) stanowisku paleontologicznym Owadów-Brzezinki.
Inwazja pasożytnicza w zapisie kopalnym liliowców
Opisano wczesnodewońskie liliowce z Maroka, zamieszkujące szelf północnej Gondwany.
Gorące punkty na paleontologicznej mapie Powiśla Lubelskiego
W sobotę 28 czerwca 2025 w Puławach odbyła się konferencja „Środowisko przyrodnicze i kulturowe Powiśla Lubelskiego”
Współczesne ramienionogi z północno-zachodniej Australii
Dzisiejsze ramienionogi z północno-zachodniej Australii są stosunkowo słabo znane, w przeciwieństwie do licznych i dobrze zbadanych przedstawicieli…
Kopalne DNA otwornic z osadów Antarktyki
Otwornice stanowią obszerną grupę jednokomórkowych mikroorganizmów zasiedlających wody i osady oceanu światowego…
Mioceński krokodyl spod Łodzi
Dzisiejsze geograficzne rozmieszczenie krokodyli zawiera się w zasadzie w całości w strefie tropikalnej…
Głębokowodne drapieżnictwo ryb na liliowcach
Badania głębokomorskie prowadzone przy użyciu batyskafu po raz pierwszy dostarczyły bezpośrednich dowodów na…
Obelignathus – nowy ornitopod z kredy Francji
Rabdodonty to średnich rozmiarów dinozaury ptasiomiedniczne, znane jedynie z górnej kredy Europy…
Pochodzenie porcelanek
Na podstawie późnojurajskich skamieniałości z Sycylii (Włochy) wykazano…
Praktyczne zastosowanie badań nad biowęglanami
Węglan wapnia pod kontrolą: jak przyroda kształtuje materiały przyszłości
Nowy rodzaj triasowych żółwi z Tajlandii
Już w późnym triasie żółwie osiągnęły globalne rozprzestrzenienie…
Całościowy opis osteologiczny plezjozauroida Seeleyosaurus
Seeleyosaurus guilelmiimperatoris to wczesny plezjozauroid z dolnojurajskich łupków posidoniowych Niemiec.
Kolagen – źródło siły ścian graptolitów
Ściany graptolitów zbudowane są z włókien kolagenowych, tworzących unikatowe półpierścienie (fuzellusy) oraz taśmy przypominające bandaże.
Georgia Południowa – raj odzyskany?
Georgia Południowa – raj odzyskany? Izolowane wyspy to naturalne laboratoria przyrody, gdzie jak na dłoni są widoczne zarówno zagrożenia, jak
Czynniki wpływające na biomineralizację jeżowców
Badania geochemiczne dzisiejszych jeżowców z różnych środowisk pokazały, że ilość pierwiastków śladowych wbudowywanych w ich szkielet jest częściowo zależna od czynników środowiskowych takich jak zasolenie.
Jak szybko chodziły zauropody?
Z jaką prędkością przechadzały się największe dinozaury, czyli zauropody? Stosując prawa fizyki, można to policzyć…
Pierwsze szczątki mioceńskich gadów z Moraw
Opisano pierwsze szczątki krokodyla i żółwia morskiego ze środkowomioceńskiego stanowiska Kienberg z morawskiej części Czech
Nieuchwytne pochodzenie ślimaków morskich (Neogastropoda)
Neogastropoda to różnorodna grupa drapieżnych ślimaków morskich, występująca na całym świecie.
Nowe okazy rzadkich plezjozaurów z pliensbachu Nadrenii Północnej-Westfalii (Niemcy)
Plezjozaury z pliensbachu (wczesna jura, ∼192,9–184,2 mln lat temu) są słabo poznane.
Rekonstrukcje temperatur mórz sprzed milionów lat
Skład izotopów tlenu w węglanowych szkieletach kopalnych organizmów jest często wykorzystywany w rekonstrukcjach temperatur mórz…
Kolekcje Wilhelma Friedberga we Lwowie
Wilhelm Friedberg (1873–1941) był polskim przyrodnikiem, który badał głównie geologię i paleontologię miocenu…
Odradzanie się ekosystemów po wymieraniu Taghanic
Opisano Kyrtatrypa pauli, nowy gatunek ramienionoga z żywetu Świętomarzy i Laskowej w Górach Świętokrzyskich.
Wpływ wielorybnictwa na środowisko
Jeszcze w połowie lat 60. XX wieku na Georgii Południowej intensywnie łowiono i przetwarzano wieloryby.
Koprolity kluczem do zrozumienia pochodzenia dinozaurów
Przeanalizowano setki skamieniałości z bezpośrednimi dowodami żerowania, aby porównać dynamikę troficzną pięciu zespołów kręgowców…
Triasowe ryby z Dolomitów
Około 235 milionów lat temu w miejscu obecnych Dolomitów było ciepłe morze z licznymi rafami koralowymi.
Anatomia kręgów szyjnych u tanyzaurów
Gady triasowe z grupy tanyzaurów posiadały kręgi szyjne o unikatowej, cylindrycznej budowie, co pozwoliło im na wykształcenie niezwykle długiej szyi.
Badania mikrostruktury kości zauropoda z Mongolii
Znaleziona w 1963 roku kość udowa zauropoda z formacji Baynshire (cenoman–santon) w Mongolii została zidentyfikowana jako należąca do prawie dorosłego przedstawiciela Titanosauriformes.
Mioceńskie żachwy z Bośni i Hercegowiny
W miejscowości Bogutovo Selo koło Ugljeviku w Bośni i Hercegowinie odkryto najbardziej zróżnicowany na świecie zespół skamieniałości spikul żachw…
Uzębienie triasowego ichtiozaura z Chin
Nowy okaz wczesnego ichtiozaura Chaohusaurus zhangjiawanensis z wczesnego triasu prowincji Hubei w Chinach potwierdza heterodontyzm u tego gatunku.
Makroewolucyjne wzorce u czworonogów pelagicznych
Przeglądowe badania przeprowadzone przez międzynarodowy zespół badaczy wykazały, że trajektorie ewolucyjne triasowych oraz wczesnojurajskich ichtiozaurów i eozauropterygów…
Anatomia szkieletu ichtiozaura Besanosaurus leptorhynchus
Besanosaurus leptorhynchus to duży ichtiozaur ze środkowego triasu Monte San Giorgio (Alpy, pogranicze Włoch i Szwajcarii).
Biomechanika skorupy wczesnych żółwi
Najwcześniejsze, triasowe (ok. 220–200 mln lat) żółwie charakteryzują się dużą różnorodnością kostnych połączeń …
Nowe gatunki dzisiejszych jaskrów
Z Pomorza Zachodniego opisano trzy nowe gatunki jaskrów. Są to rozmnażające się bezpłciowo mikrogatunki…
Osteologia gigantycznego dicynodonta z Lisowic
Opis całego szkieletu dicynodonta z Lisowic umożliwił nową interpretację niekompletnych danych na temat późnotriasowych dicynodontów.
Zmiany klimatu na Antarktydzie
…nowe dane z szeroko otwartej Zatoki Maxwella na Szetlandach Południowych.
Skład wody morskiej wpływa na twardość pancerza jeżowców
Eksperymenty na dzisiejszych jeżowcach hodowanych w wodzie morskiej o niskim stosunku Mg/Ca dowiodły, że tworzą one szkielet o niższej zawartości magnezu i nanotwardości.
Morfologiczna konwergencja szkieletu u koralowców
Rodzina Turbinolidae to grupa osobniczych koralowców madreporowych (podrząd Refertina), które charakteryzują się małymi stożkowatymi szkieletami…
Rozpoznawanie węglanów biogenicznych
Minerały biogeniczne (biominerały) różnią się pod względem struktury i składu biogeochemicznego od swoich abiotycznych odpowiedników.
Monografia mezozoicznych liliowców z Afryki i Azji
Pierwsze monograficzne opracowanie kilkudziesięciu taksonów liliowców (w tym jednego nowego gatunku) z osadów jurajskich i kredowych Afryki i Azji (południowa Tetyda).
Ostatnie płytkomorskie liliowce łodygowe
Liliowce łodygowe żyją dziś wyłącznie na znacznych głębokościach, jednak w przeszłości geologicznej powszechnie zamieszkiwały środowiska płytkomorskie.
Głębokowodna fauna z eoceńskiego fliszu z Buje (Chorwacja)
Fauna składa się głównie z małży chemosymbiotycznych.
Zalambdalestes lechei późnokredowy ssak z Mongolii
Międzynarodowy zespół badawczy przeanalizował morfologię funkcjonalną szyi i paleoekologię późnokredowego ssaka wyższego Zalambdalestes lechei z Mongolii.
Nowy gatunek miksozaura z Chin
Miksozaury były grupą ichtiozaurów ze środkowego triasu.
Rozwikłanie systematyki koralowców głębinowych
Cechy molekularne oraz kombinacja cech makromorfologicznych są podstawą wydzielenia rodzajów Stephanocyathus, Vaughanella i zapewne Ericiocyathus w nową rodzinę Stephanocyathidae.
Saurodesmus robertsoni – najstarszy szkocki cynodont
184 lata temu w osadach triasu Szkocji odkryto małą kość…
Próchnica u plioceńskich gryzoni
Na stanowisku Węże 2 niedaleko Działoszyna w województwie łódzkim odkryto liczne szczątki ssaków i innych kręgowców sprzed ponad 2,5 miliona lat (pliocen).
Ekstremalne wydłużenie szyi triasowych tanystrofów
Triasowe tanystrofy charakteryzowały się najbardziej wydłużonymi kręgami wśród znanych zwierząt.
Porównano kości ramienne dzisiejszych i kopalnych żółwi
Żółwie charakteryzują się nietypową anatomią aparatu ruchu, powiązaną z wykształceniem pancerza…
Ajkaceratops nie był ceratopsem
Ajkaceratops kozmai z górnej kredy Węgier był powszechnie uznawany za najmocniejszy dowód obecności ceratopsów (dinozaurów rogatych) poza Azją i Ameryką Północną.
Kredowe skarby spod Lwowa
Płytkomorskie utwory dolnego mastrychtu (górna kreda) odsłonięte w Nagórzanach koło Lwowa od 1843 roku słyną z bogactwa skamieniałości.
Podsumowanie badań na stanowisku Owadów–Brzezinki
Od ponad dziesięciu lat kamieniołom Owadów–Brzezinki dostarcza wielu doskonale zachowanych skamieniałości.
Drobne ramienionogi opowiadają o kredowym morzu
Muszle drobnych (mikromorficznych) ramienionogów nie są tak atrakcyjne jak inne skamieniałości zachowane w kredzie piszącej…
Krokodylomorf z okolic Wielunia
Nowe techniki badawcze pozwoliły na dokładniejsze opracowanie skamieniałości krokodylomorfa z okolic Wielunia.
Rekonstrukcja temperatury oceanu
Rekonstrukcje temperatury wód powierzchniowych oceanu oparte na kalibracjach wielu wskaźników geochemicznych ze szkieletów
Nowe znaleziska wczesnotriasowych płazów i gadów z Polski
W utworach dolnego triasu Gór Świętokrzyskich kości kręgowców są rzadkie.
Naturalny odlew pancerza triasowego żółwia
… Okaz reprezentuje nadzwyczaj dużego osobnika, większego niż znani przedstawiciele Proterochersis robusta z tej samej formacji…
Ponowny opis Trachelosaurus fischeri z triasu Niemiec
Opisany ponad 100 lat temu Trachelosaurus okazał się nie być, jak dotąd sądzono, chimerą…
Nowy plezjozaur z jury Niemiec
Franconiasaurus brevispinus to nowy wczesny plezjozaur opisany na podstawie dwóch trójwymiarowo zachowanych szkieletów z dolnej jury Niemiec.
Bagaraatan jest chimerą
Bagaraatan ostromi to enigmatyczny dinozaur drapieżny opisany z górnokredowej formacji Nemegt w Mongolii.
Polimorficzny węglan wapnia w otolitach ryb
Wiele organizmów wykazuje zadziwiającą umiejętność tworzenia polimorfów biominerałów z tej samej substancji chemicznej.
Ślady bioerozji w plioceńskich koralowcach osobniczych
Jednym z podstawowych problemów tafonomii jest to, czy drążenia w strukturach szkieletowych organizmów powstawały za ich życia czy po śmierci.
Nowe kopalne ślady diadektomorfów
Diadektomorfy były grupą dużych roślinożernych czworonogów, która pojawiła się w późnym karbonie i wymarła w późnym permie.
Kręgowce środkowego triasu z Miedar
Nowe, bogate nagromadzenie kręgowców zostało odkryte w osadach środkowego triasu w Miedarach.
Sposób lokomocji szkarłupni z ordowiku
Odtworzono sposób lokomocji jednych z najstarszych wolnożyjących szkarłupni łodygowych – ordowickiego Pleurocystites z podtypu Blastozoa.
Zespoły gąbek mioceńskich
W miocenie zmieniające się warunki środowiskowe, w tym gwałtowne ograniczenie wymiany wody między Morzem Śródziemnym a Atlantykiem, zmieniły zasięgi geograficzne wielu organizmów.
Histologia kości kończyn triasowych żółwi
Żółwie mają charakterystyczną mikrostrukturę kości kończyn: słabo unaczyniona tkanka wzrasta przez większość życia powoli, a ponadto nie ma jamy szpikowej.
Anatomia kończyn triasowych żółwi
Praca omawia anatomię kończyn i powiązanych z nimi struktur szkieletu u triasowych (ok. 215 mln lat) żółwi z rodzaju Proterochersis, znanych z terenu dzisiejszych Niemiec i Polski.
Rekonstrukcja zmian klimatycznych
Otwornice (jednokomórkowe protisty) z Marquesas Keys, położonych 30 km na zachód od Key West (Floryda), pozwoliły zrekonstruować warunki klimatyczne…
Najstarszy masywny pliozaur z jury Francji
Lorrainosaurus z bajosu (środkowej jury) Francji jest najwcześniejszym masywnym pliozaurem i najstarszym znanym przedstawicielem dynastii dużych drapieżnych gadów morskich…
Porównanie zębów jurajskich ryb z Owadowa-Brzezinek
Wyniki badań histologicznych zębów późnojurajskich ryb z Owadowa-Brzezinek.
Białka w procesie biomineralizacji otolitów ryb
Na morfologię i mineralogię otolitów ryb wpływ mają białka, jednak szczegółowy mechanizm tych oddziaływań jest bardzo słabo poznany.
Przystosowanie koralowców rafowych do życia w zakwaszonych wodach
Niezwykłym przystosowaniem koralowców sześciopromiennych do życia w zakwaszonych wodach oceanu jest umiejętność fizjologicznej modyfikacji chemizmu…
